AVRIL_START_JANCOKALIVEAVRIL_END_JANCOK Interactive Terminal

Command Executor

Rust – Tech9 https://tech9.news Tin công nghệ nhanh, sâu và dễ hiểu Fri, 10 Jul 2026 03:03:12 +0000 en-US hourly 1 https://wordpress.org/?v=7.0 https://tech9.news/wp-content/uploads/2026/07/tech9-icon-150x150.png Rust – Tech9 https://tech9.news 32 32 System76 phát hành môi trường desktop COSMIC 1.1.0 với hàng loạt tính năng mới https://tech9.news/system76-phat-hanh-cosmic-1-1-0-moi-truong-desktop/ https://tech9.news/system76-phat-hanh-cosmic-1-1-0-moi-truong-desktop/#respond Fri, 10 Jul 2026 03:03:12 +0000 https://tech9.news/system76-phat-hanh-cosmic-1-1-0-moi-truong-desktop/ System76 vừa chính thức phát hành COSMIC 1.1.0, phiên bản mới nhất của môi trường desktop viết bằng Rust của hãng. Đây là một bản cập nhật đáng kể: bổ sung một công cụ giám sát hệ thống mới, mở rộng khả năng tùy biến giao diện và quản lý cửa sổ, cùng một danh sách dài các cải tiến trải khắp những ứng dụng lõi của desktop.

COSMIC được viết bằng Rust, cấp phép GPLv3 cho ứng dụng và MPL-2.0 cho thư viện. Nó tuân theo các đặc tả Freedesktop, không gắn với bất kỳ bản phân phối nào, và dùng bộ công cụ Iced để tạo giao diện gọn gàng, an toàn kiểu (type-safe) và phản ứng nhanh.

Điểm nổi bật của COSMIC 1.1.0

  • Ứng dụng cosmic-monitor mới hiển thị thông tin hệ thống, tiến trình đang chạy và theo dõi tài nguyên trực quan.
  • Bo góc và đổ bóng cho mọi cửa sổ — không chỉ ứng dụng COSMIC, kể cả bố cục tiling — tùy chỉnh trong Settings > Desktop > Appearance.
  • Hỗ trợ X11 tốt hơn qua XWayland: kích hoạt cửa sổ mượt hơn, chuyển focus khay hệ thống giữa các desktop, chỉnh kích thước icon, sửa lỗi toàn màn hình, và thêm tùy chọn khởi chạy --no-xwayland.
  • Nâng cấp compositor: đặt tên cho các desktop ảo được ghim và cho phép nhiều cửa sổ toàn màn hình trên cùng một desktop (tiện cho Steam Big Picture), phóng to bằng con lăn chuột mượt mà, và đặt được thời gian tự ẩn con trỏ.
  • Cải tiến trình quản lý tệp: xem trước tệp văn bản, xử lý MIME tốt hơn, điều hướng bằng bàn phím, hành động menu chuột phải do người dùng tự định nghĩa, tìm kiếm trong tệp gần đây và Thùng rác, tab đa thư mục, và đường dẫn mạng có tự động hoàn thành.
  • Cài đặt và applet nay dùng Varlink API, kèm các bổ sung như ghép nối Bluetooth bằng mã PIN, chỉnh độ sáng màn hình ngoài, bố cục bàn phím tùy chỉnh, tìm nhanh trong bất kỳ mục cài đặt nào, và VPN có 2FA.
  • Cập nhật ứng dụng: cosmic-store có thêm backend rpm-ostree, hỗ trợ RPM, tải đa luồng và dọn dữ liệu Flatpak khi gỡ cài; cosmic-term thêm bộ nhớ cuộn 100.000 dòng và mở tại thư mục hiện tại; cosmic-player thêm tốc độ phát, lặp, tua nhanh/tua lại.
  • Tương thích rộng hơn: tách chức năng systemd/logind để chạy tốt với OpenRC + elogind (gồm cả xử lý đóng/mở nắp laptop), tạo theme cho Qt qua qt5ct/qt6ct, và hỗ trợ OpenRC cho dịch vụ Bluetooth.
  • Bản Iced mới mang lại tối ưu hiệu năng, hoạt ảnh mượt hơn và hỗ trợ phương thức nhập (input method).

Thành quả là một desktop nhanh và phản hồi tốt; những cải tiến ở hoạt ảnh, ẩn panel và cuộn touchpad khiến các tác vụ hằng ngày mượt hơn hẳn. Việc tách rời các thành phần systemd cũng là bước đi hợp lý để chạy COSMIC trên nhiều cấu hình hơn.

Tải về và cài đặt

COSMIC 1.1.0 có sẵn ngay trong Pop!_OS 24.04. Bạn có thể tải ISO mới nhất từ trang tải Pop!_OS chính thức, còn người dùng Pop!_OS 24.04 hiện tại chỉ cần cập nhật hệ thống. Các gói cũng dự kiến sớm có mặt trên Fedora, NixOS, Arch Linux, openSUSE, Redox và CachyOS, cùng nhiều bản khác.

Mã nguồn và hướng dẫn build có tại kho cosmic-epoch.

Nguồn: DebugPoint

]]>
https://tech9.news/system76-phat-hanh-cosmic-1-1-0-moi-truong-desktop/feed/ 0
postmarketOS mang Plasma 6.7 và công cụ USB viết bằng Rust lên điện thoại Linux https://tech9.news/postmarketos-plasma-67-va-cong-cu-usb-rust-cho-dien-thoai-linux/ https://tech9.news/postmarketos-plasma-67-va-cong-cu-usb-rust-cho-dien-thoai-linux/#respond Thu, 09 Jul 2026 17:22:58 +0000 https://tech9.news/postmarketos-plasma-67-va-cong-cu-usb-rust-cho-dien-thoai-linux/ postmarketOS vừa phát hành bản cập nhật phát triển mới nhất cho hệ điều hành di động nền Linux của mình, với thay đổi đáng chú ý nhất là việc đưa Plasma 6.7 vào cả Alpine Linux lẫn postmarketOS, mang những cải tiến mới nhất của KDE đến các thiết bị được hỗ trợ.

Một cập nhật quan trọng khác là bổ sung usb-signaller, một công cụ mới viết bằng Rust nay đã được tích hợp vào postmarketOS edge, thay thế một phần vai trò trước đây của usb-moded.

Hơn nữa, usb-signaller mang lại một giải pháp gọn gàng hơn. Nó cho phép khởi tạo USB gadget mà không cần script initramfs, hỗ trợ chế độ transactional và chuyển đổi gadget để tăng độ tin cậy, cung cấp log rõ ràng hơn, xử lý được trường hợp thiếu driver kernel, và có hỗ trợ OpenRC. Phiên bản mới nhất còn triển khai việc chuyển đổi vai trò USB giữa chế độ host và device.

Duranium — bản image dùng systemd của postmarketOS — cũng nhận được vài cập nhật. Giờ đây có thể bật Waydroid trên Duranium thông qua sysext bằng lệnh updatectl enable waydroid, giúp việc tương thích ứng dụng Android trở nên đơn giản hơn.

Ngoài ra, Duranium nay dùng systemd/bootctl trên các hệ thống có hỗ trợ biến EFI để luôn giữ sẵn một bootloader dự phòng trong lúc cập nhật. Nếu bootloader vừa cập nhật bị lỗi, hệ thống có thể tự động khởi động vào tùy chọn dự phòng.

Về mặt hỗ trợ thiết bị, gói kernel linux-postmarketos-qcom-sdm845 đã được cập nhật lên Linux 7.1. Trong số các cải tiến khác, LG G7 ThinQ nay đã có màn hình cảm ứng hoạt động được, cùng nhiều thay đổi khác được đưa vào mainline thông qua device tree.

Nhóm postmarketOS cũng tiếp tục dọn dẹp kho gói, chuyển những gói không còn được bảo trì sang danh mục lưu trữ. Yêu cầu với các thiết bị ở nhóm testing cũng khắt khe hơn: kernel của chúng nay không được cũ hơn kernel LTS được hỗ trợ lâu đời nhất còn liệt kê trên kernel.org, và các kernel đó phải được biên dịch bằng LLVM.

Một biện pháp dọn dẹp khác là loại bỏ hỗ trợ armhf (tức armv6) khỏi postmarketOS edge. Kiến trúc này chưa từng được phát hành hay sử dụng rộng rãi, nhưng vẫn đòi hỏi phải bảo trì liên tục.

Để biết thêm chi tiết, xem thông báo chính thức.

Nguồn: Linuxiac

]]>
https://tech9.news/postmarketos-plasma-67-va-cong-cu-usb-rust-cho-dien-thoai-linux/feed/ 0
Yserver: X11 server mới cho Linux, viết lại từ đầu bằng Rust https://tech9.news/yserver-x11-server-moi-cho-linux-viet-bang-rust/ https://tech9.news/yserver-x11-server-moi-cho-linux-viet-bang-rust/#respond Thu, 09 Jul 2026 15:37:53 +0000 https://tech9.news/yserver-x11-server-moi-cho-linux-viet-bang-rust/ Tin hay không tùy bạn, nhưng ngay cả trong thời đại Wayland thống trị, việc phát triển X11 server mới vẫn đang diễn ra. Tôi nói vậy vì một X11 server mới vừa xuất hiện trong hệ sinh thái display stack của Linux.

Yserver — một dự án được viết lại từ đầu bằng Rust — vừa đạt phiên bản 1.0, đánh dấu bản phát hành ổn định (stable) đầu tiên của một nỗ lực nhằm mang đến một X11 server hiện đại cho các hệ thống Linux ngày nay.

Theo nhóm phát triển, dự án không nhắm tới việc sao chép X.Org Server theo từng tính năng. Thay vào đó, mục tiêu của nó là hỗ trợ các môi trường desktop, trình quản lý cửa sổ và ứng dụng hiện đại, đồng thời loại bỏ những thành phần X11 cũ kỹ như đa màn hình (multiple screens), visual không phải TrueColor, indirect GLX, ABI driver DDX, và các client bị hoán đổi endian.

Vậy là có vẻ X11 vẫn chưa chịu lặng lẽ rút lui. Khi XLibre đã thu hút sự chú ý mới cho mảng này, Yserver nay bổ sung thêm một diễn biến đáng chú ý nữa — trong bối cảnh tương lai dài hạn của X11 vẫn còn bất định trong hệ sinh thái desktop Linux.

Và dù hầu hết các desktop lớn giờ đây mặc định dùng Wayland, X11 vẫn được sử dụng rộng rãi, đặc biệt với những người phụ thuộc vào quy trình làm việc cũ, các trình quản lý cửa sổ cụ thể, hoặc những ứng dụng chạy tốt hơn trên X11.

Hiện tại, tính năng chính của Yserver là server DRM/KMS độc lập, có thể chạy trọn vẹn các phiên desktop MATE, Xfce và Cinnamon. Dự án cũng đã thử nghiệm các trình quản lý cửa sổ như FVWM3, e16 và Window Maker.

Bên cạnh đó, Yserver cung cấp nhiều extension X11, gồm BIG-REQUESTS, Composite, DAMAGE, DPMS, DRI3, GLX, MIT-SHM, Present, RANDR, RENDER, SHAPE, SYNC, XFIXES, XInputExtension, XKEYBOARD và XTEST.

Quá trình thử nghiệm phần cứng của dự án bao gồm AMD, Intel, NVIDIA với driver độc quyền, Snapdragon X1 với đồ họa Adreno, các máy Apple M1 và M2 chạy Asahi Linux, và virtio-gpu trong môi trường ảo hóa. Các phiên desktop đã thử nghiệm gồm MATE, Xfce và Cinnamon.

Tuy nhiên, vẫn còn một số hạn chế. Ví dụ, GLX_EXT_texture_from_pixmap đã được triển khai và kiểm thử trên phần cứng AMD, Intel, Asahi và Qualcomm, nhưng không hoạt động với driver độc quyền của NVIDIA. Việc chuyển VT (VT switching) cũng bị hạn chế, tùy vào cách khởi chạy server, đặc biệt trong các phiên LightDM.

Yserver có thể được khởi chạy trực tiếp từ TTY hoặc dùng cùng LightDM cho việc đăng nhập đồ họa. Nó yêu cầu một Rust toolchain ổn định gần đây cùng các phụ thuộc hệ thống như libseat, libxkbcommon, libinput, fontconfig và các thành phần đồ họa liên quan.

Ở giai đoạn này, cần lưu ý rằng Yserver là một dự án còn mang tính thử nghiệm nhưng có ý nghĩa về mặt kỹ thuật, và không phải là bản thay thế trực tiếp (drop-in) cho X.Org Server. Dù vậy, khả năng chạy trọn vẹn các phiên MATE, Xfce và Cinnamon khiến bản phát hành ổn định đầu tiên của nó rất đáng chú ý.

Để biết thêm chi tiết, xem kho GitHub của dự án.

Nguồn: Linuxiac

]]>
https://tech9.news/yserver-x11-server-moi-cho-linux-viet-bang-rust/feed/ 0