System76 vừa chính thức phát hành COSMIC 1.1.0, phiên bản mới nhất của môi trường desktop viết bằng Rust của hãng. Đây là một bản cập nhật đáng kể: bổ sung một công cụ giám sát hệ thống mới, mở rộng khả năng tùy biến giao diện và quản lý cửa sổ, cùng một danh sách dài các cải tiến trải khắp những ứng dụng lõi của desktop.
COSMIC được viết bằng Rust, cấp phép GPLv3 cho ứng dụng và MPL-2.0 cho thư viện. Nó tuân theo các đặc tả Freedesktop, không gắn với bất kỳ bản phân phối nào, và dùng bộ công cụ Iced để tạo giao diện gọn gàng, an toàn kiểu (type-safe) và phản ứng nhanh.
Điểm nổi bật của COSMIC 1.1.0
- Ứng dụng cosmic-monitor mới hiển thị thông tin hệ thống, tiến trình đang chạy và theo dõi tài nguyên trực quan.
- Bo góc và đổ bóng cho mọi cửa sổ — không chỉ ứng dụng COSMIC, kể cả bố cục tiling — tùy chỉnh trong Settings > Desktop > Appearance.
- Hỗ trợ X11 tốt hơn qua XWayland: kích hoạt cửa sổ mượt hơn, chuyển focus khay hệ thống giữa các desktop, chỉnh kích thước icon, sửa lỗi toàn màn hình, và thêm tùy chọn khởi chạy
--no-xwayland. - Nâng cấp compositor: đặt tên cho các desktop ảo được ghim và cho phép nhiều cửa sổ toàn màn hình trên cùng một desktop (tiện cho Steam Big Picture), phóng to bằng con lăn chuột mượt mà, và đặt được thời gian tự ẩn con trỏ.
- Cải tiến trình quản lý tệp: xem trước tệp văn bản, xử lý MIME tốt hơn, điều hướng bằng bàn phím, hành động menu chuột phải do người dùng tự định nghĩa, tìm kiếm trong tệp gần đây và Thùng rác, tab đa thư mục, và đường dẫn mạng có tự động hoàn thành.
- Cài đặt và applet nay dùng Varlink API, kèm các bổ sung như ghép nối Bluetooth bằng mã PIN, chỉnh độ sáng màn hình ngoài, bố cục bàn phím tùy chỉnh, tìm nhanh trong bất kỳ mục cài đặt nào, và VPN có 2FA.
- Cập nhật ứng dụng: cosmic-store có thêm backend rpm-ostree, hỗ trợ RPM, tải đa luồng và dọn dữ liệu Flatpak khi gỡ cài; cosmic-term thêm bộ nhớ cuộn 100.000 dòng và mở tại thư mục hiện tại; cosmic-player thêm tốc độ phát, lặp, tua nhanh/tua lại.
- Tương thích rộng hơn: tách chức năng systemd/logind để chạy tốt với OpenRC + elogind (gồm cả xử lý đóng/mở nắp laptop), tạo theme cho Qt qua qt5ct/qt6ct, và hỗ trợ OpenRC cho dịch vụ Bluetooth.
- Bản Iced mới mang lại tối ưu hiệu năng, hoạt ảnh mượt hơn và hỗ trợ phương thức nhập (input method).
Thành quả là một desktop nhanh và phản hồi tốt; những cải tiến ở hoạt ảnh, ẩn panel và cuộn touchpad khiến các tác vụ hằng ngày mượt hơn hẳn. Việc tách rời các thành phần systemd cũng là bước đi hợp lý để chạy COSMIC trên nhiều cấu hình hơn.
Tải về và cài đặt
COSMIC 1.1.0 có sẵn ngay trong Pop!_OS 24.04. Bạn có thể tải ISO mới nhất từ trang tải Pop!_OS chính thức, còn người dùng Pop!_OS 24.04 hiện tại chỉ cần cập nhật hệ thống. Các gói cũng dự kiến sớm có mặt trên Fedora, NixOS, Arch Linux, openSUSE, Redox và CachyOS, cùng nhiều bản khác.
Mã nguồn và hướng dẫn build có tại kho cosmic-epoch.
Nguồn: DebugPoint
Leave a Reply